Aşık-Toktogul Satılganov

< 1 min read

Toktogul Satılganov, Kırgız kültürünün en güçlü seslerinden biri; sadece bir akın (ozan) değil, aynı zamanda halkın vicdanı, hafızası ve direniş sembolüdür. Kırgızistan’ın Celal-Abad bölgesinde doğan Toktogul, küçük yaşta komuz çalmayı ve doğaçlama şiir söylemeyi öğrenerek kısa sürede çevresinde ün kazanır. “Toktogul” ismi bugün bile Kırgızistan’da özgürlük, adalet ve halkın sesiyle özdeşleşmiştir. Toktogul, komuz eşliğinde söylediği doğaçlama şiirleriyle hem gündelik hayatı hem de toplumsal sorunları dile getirirdi. Sözü keskin, ritmi güçlüydü; gerekirse zulmü yüzüne söylemekten çekinmezdi.En bilinen olaylardan biri, dönemin yöneticilerine karşı eleştiriler yaptığı için haksız yere suçlanması ve Sibirya’ya sürgüne gönderilmesidir. Bu sürgün, halkın gözünde onu bir kahramana dönüştürür. Sürgünden dönüşü ise adeta Kırgız sözlü kültüründe “yeniden doğuş” gibi anlatılır.Toktogul’un şiirleri, Kırgız halkının yaşadığı adaletsizlikleri, sosyal sınıf eşitsizliklerini, yöneticilerin yolsuzluklarını ve halkın çektiği sıkıntıları kayıt altına alır. Bir nevi tarihçi gibi, dönemin gerçeklerini sanatla harmanlayarak bugüne taşımıştır.Komuzla kurduğu ilişki neredeyse mistiktir. Besteleri hâlâ çalınır, sözleri hâlâ okunur. Bugün Kırgızistan’da müzik eğitimi alan gençler için Toktogul, bir okul gibidir.