Gandzasar Manastırı, Azerbaycan’ın Kelbecer (Kəlbəcər) bölgesinde yer alan, Orta Çağ dönemine ait önemli bir tarihî ve dini yapıdır. 13. yüzyılda, 1216–1238 yılları arasında inşa edilmiştir. Manastır, hem mimari güzelliği hem de bölgedeki Hristiyanlık tarihindeki önemiyle dikkat çeker. Adı “Gandzasar”, Ermenice ve eski Türkçede “Hazine Dağı” anlamına gelir; bu isim, yapının bulunduğu dağın zengin doğal ve kültürel değerlerine atıfta bulunur.
Manastır, Orta Çağ Kafkas mimarisinin en görkemli örneklerinden biridir. Özellikle taş işlemeciliği, kubbesi ve süslemeleriyle tanınır. Tarih boyunca Albanya (Kafkas Arnavutluğu) Hristiyanlarının dini merkezi olarak kullanılmıştır. Bölge, hem Azerbaycan hem de Kafkasya tarihinde farklı medeniyetlerin etkisini yansıtır. Gandzasar Manastırı, uzun yıllar boyunca bölgedeki dini ve kültürel yaşamın kalbi olmuş, bugün ise hem mimari bir anıt hem de kültürel bir miras simgesi olarak önemini korumaktadır.
Son yıllarda Azerbaycan’ın Kelbecer bölgesini yeniden kontrol altına almasıyla birlikte, Gandzasar Manastırı da Azerbaycan’ın koruma altına aldığı tarihî eserler arasında yerini almıştır. Bu yapı, Azerbaycan’ın çok kültürlü tarihini ve farklı inançların yüzyıllar boyu bir arada yaşadığı zengin geçmişini simgelemektedir.
