Talhatan Baba Camii’, Türkmenistan da 11. yüzyılda inşa edilmiştir. Bazı kaynaklara göre dönemin büyük Türk devleti olan Karahanlılar zamanında yapılmıştır.

Talhatan Baba Camii, Orta Asya’daki en eski camilerden biridir ve İslam mimarisinin erken örneklerinden sayılır. Dışarıdan bakıldığında sade bir tuğla yapı gibi görünür, ama yaklaştığınızda duvarlarındaki ince tuğla süslemelerin güzelliği hemen dikkat çeker. Bu süslemelerde hiçbir çini kullanılmamıştır; ustalar sadece tuğla ile desenler oluşturmuşlardır. Bu da dönemin mimari zekâsını ve estetik anlayışını çok iyi gösterir.

Caminin planı kare biçimindedir ve ortasında tek bir kubbe bulunur. İç mekânı oldukça sade olmasına rağmen, simetrisi ve dengeli yapısı sayesinde oldukça etkileyici bir atmosfer yaratır. Günümüzde caminin bir kısmı harap olsa da, kalan bölümleri hâlâ dimdik ayaktadır.

Talhatan Baba Camii, yalnızca bir ibadet yeri değil, aynı zamanda Türk-İslam mimarisinin doğuşuna tanıklık eden önemli bir tarihî mirastır. Bugün UNESCO tarafından koruma altına alınmıştır ve Merv’i ziyaret edenlerin mutlaka görmesi gereken yerlerden biridir.

Kısacası Talhatan Baba Camii, sessizliğiyle geçmişin izlerini taşıyan, bin yıllık bir taş hikâyesidir. Onu gördüğünüzde, Orta Asya’nın köklü tarihini ve inançla yoğrulmuş mimarisini derinden hissedersiniz.