Grigory İvanoviç Çoros Gurkin, Altay Türklerinin ve genel olarak Sibirya’daki Türk topluluklarının ilk ressamı kabul edilen, sanatıyla kültürel hafızayı korumayı hayatının merkezine koymuş çok yönlü bir aydındır; yaklaşık 4000’e yakın eseriyle son derece üretken bir sanat hayatı sürmüş, resimleri bugün Rusya’nın birçok önemli müzesinde yer almıştır. Misyoner okullarında aldığı erken eğitimin ardından Petersburg Resim Akademisi’ne uzanan sanat yolculuğu, İ.İ. Şişkin gibi büyük bir ustayla birebir çalışmasıyla derinleşmiş; bu süreç Gurkin’in hem teknik yetkinliğini hem de sanatsal bilincini güçlendirmiştir. Resimlerinin yanı sıra Altay masallarını derleyip yayımlaması, onun yalnızca bir ressam değil, aynı zamanda bir kültür araştırmacısı olduğunu gösterir. Gurkin’in sanatı, Altay’ın tabiatını, inançlarını, gündelik yaşamını ve sembolik evrenini görsel olarak ölümsüzleştirme çabasıdır; özellikle “Han-Altay” tablosu, devrim öncesi ve sonrası Altay’ın ruh hâlini karşılaştırmalı biçimde yansıtan güçlü bir tarihsel alegori niteliği taşır. 1907 tarihli ilk versiyonda özgürlük, doğa ve umut hâkimken, 1936’da yeniden çizilen ikinci versiyonda pus, kayıp ve kültürel kırılma hissi ağır basar; kartalın yokluğu, genç fidanların silinmesi ve doğanın solgunlaşması, Altay halkının yaşadığı tarihsel travmayı simgeler. Millî bilinci güçlü bir aydın olarak Bolşevik döneminde “halk düşmanı” ilan edilmesi, sürgün edilmesi ve sonunda 1937’de öldürülmesi, onun sanatının neden bu kadar politik ve sembolik bir derinlik taşıdığını da açıklar. Gurkin, tek gözüyle baktığı dünyayı büyük bir berraklıkla görmüş; resimleriyle Altay’ın hem güzelliğini hem de kaybolma tehlikesi altındaki ruhunu gelecek nesillere emanet etmiştir.
