Hamdi Giraybay, Kırım Tatar halkı için yaşamını adayan, şiiri bir milli mücadele aracı hâline getiren öncü bir şairdir.
13 Eylül 1930’da, halkı için yazdığı eserler nedeniyle Bolşevikler tarafından Moskova’da şehit edilmiştir. Şehadetinin üzerinden geçen on yıllara rağmen adı rahmet, minnet ve saygıyla anılmaktadır.

1901 yılında Kırım Karasubazar’a bağlı Yeni Sala köyünde doğan Giraybay, 12 yaşında şiir yazmaya başladı. Genç yaşta kaleme aldığı eserlerde, halkına hizmet etmeyi bir ömür borcu olarak gördüğünü açıkça ortaya koydu.
Henüz 19 yaşındayken yazdığı şiirlerde Tatar gençliğine birlik, direniş ve sorumluluk çağrısı yaptı.

1921’de yazdığı “Yaş Tatarlarğa”, zamanla bir şiirin ötesine geçerek Kırım Tatar Milli Hareketi’nin temel metinlerinden biri hâline geldi. Bu şiir, sürgün yıllarında dahi aktivistlerin ezbere bilmesi gereken eserler arasında yer aldı ve milli marşla eşdeğer kabul edildi.

Giraybay, Kırım’daki eğitimini yarım bırakmak zorunda kaldı; 1921–1922 açlığına tanıklık etti, köyleri gezdi ve yaşanan felaketi “Açlık” şiiriyle kayıt altına aldı.
Daha sonra İstanbul Üniversitesi Filoloji Fakültesi’ni bitirdi, “Kırım Tarihi” teziyle akademik takdir kazandı ve arşiv çalışmalarına yöneldi.

1926’da Kırım’a döndüğünde, alfabe reformu, edebi üretim ve gençlik teşkilatlanması çalışmalarında aktif rol aldı.
“Yaş Tatarlarğa”, “Ant Etkenmen”, “Tatar İçün” gibi eserleri, Kırım Tatar edebiyatında manifesto niteliği taşıyan metinler olarak kabul edilir.

Ancak Bolşevik yönetimin baskıları giderek arttı. Milli Fırka ile ilişkili olduğu gerekçesiyle tutuklandı, Türkiye ile bağlantı kurmak ve karşı faaliyet yürütmekle suçlandı.
Hakkında verilen idam kararı, 1930 yılında Moskova’daki Butırka Hapishanesi’nde infaz edildiğinde henüz 29 yaşındaydı.

60 yıl sonra, tüm suçlamaların asılsız olduğu resmen kabul edilerek aklandı.

Hamdi Giraybay, ardında yalnızca şiirler değil;
bir duruş, bir ant ve bir nesle yön veren bir miras bıraktı.
Bugün hâlâ, Kırım Tatar halkının cesur sesi olarak hatırlanmaktadır.